Emziren Anne Nasıl Beslenmeli

---

Anne sütü bebegin hem saglikli olmasi, tüm besin ögeleri gereksinmesini karsilamasi, kolaylikla sindirilebilir ve enfeksiyonlara karsi korumasi açisindan yeri doldurulamaz bir besindir.

Emziren annelerin beslenmesi ile ilgili faydali bilgiler ve lohusa annelere pratik öneriler veren Anadolu Saglik Merkezi Çocuk Hastaliklari Uzmani Dr.Ela Tahmaz’in verdigi bilgilere göre, anne sütü dogumdan sonraki ilk yarim-bir saatlik süre içinde ve baska hiçbir ek besin, su dahil, verilmediginde bebekler için en ideal besindir.

Emziklilik (laktasyon) genellikle meme büyümesi, süt salgilanmasinin baslamasi ve baslayan süt salgilanmasinin devami olmak üzere üç döneme ayrilir. Her bir dönem metabolik üreme hormonlariyla denetlenir.
Emzirmenin basarili oldugunu söyleyebilmek için annenin bebegini güçlük çekmeden, hemen dogum sonrasinda emzirmesi ve bebegin saglikli olarak kilo almasi gereklidir. Emzirme döneminde bedensel, psikolojik, dogum öncesi ve sonrasi bir takim etmenler etki eder.

Emzirmede annenin salgiladigi süt, aldigi besinlerin bir ürünüdür. Süt salgisi için gerekli besinler annenin kendi gereksinmesine ek sayilmalidir. Yenidogan bebegin beslenmesi için annenin salgiladigi sütün enerjisi ve besin ögeleri, annenin yedikleri ile kendi vücudundaki depolardan saglanmaktadir. Emziren bir annenin beslenmesindeki amaç, kendi fizyolojik gereksinmelerini karsilayarak, vücudundaki besin yedegini dengede tutmak ve salgilanan sütün gerektirdigi enerji ve besin ögelerini karsilamaktadir.

Emzikli kadinlar için enerji ve besin ögeleri gereksinmeleri kisisel özelliklere göre farklilik gösterir. Bu özellikler sik dogumlara bagli olarak depolarin azalmasi, enfeksiyon sikligi, beslenme yetersizliginin varligi ve derecesi, fiziksel ugraslarin agirligi gibi enerji harcamasini arttiran etmenlerdir.

Annenin gebelikte ve emziklilikte yeterli ve dengeli beslenmesi bebegin saglikli dogmasi ve anne sütü veriminin artmasina neden olmaktadir. Annenin gebelikte koyu yesil yaprakli sebzeler ile su ürünlerini tüketmesi bebegin beyin gelisimine katkida bulunmakta ve ileriye yönelik saglik sorunlari önlenmektedir.

Emziklilikte süt salgilanmasi, kadinin normal gereksinimden daha fazla enerji, protein, vitamin ve mineralleri almasini gerektirir.

Enerji: Emzikli kadinin salgiladigi sütteki enerjinin önemli bir kismi yediklerinden saglanir. Kadinin aldigi enerji tam olarak süt enerjisine dönüsememekte, vücut dokulari da bir miktar harcanmaktadir. Diyetin sagladigi enerjinin %80 oraninda süt enerjisine dönüstügü kabul edilmektedir. Saglikli bir annenin günde ortalama 700-800 ml süt salgiladigi esas alindiginda emziklilik döneminde günlük enerji gereksinmesine 750 kalori ek yapilmalidir. Bu miktarin 500 kalorisi annenin yediklerinden, 250 kalorisi ise gebelikte kazanilan depolardan karsilanir.

Sivi: Emziklilikte su metabolizmasinda artis vardir. Alinan su süt salgilanmasiyla, metabolik su ise artan yiyecek alimiyla artmaktadir. Süt miktarinin degismemesi için annenin sivi alimini arttirmak gerekir. Günlük alinan toplam sivi miktari yaklasik 3 litre olmalidir. Bu miktar pratik ölçülerle 12 su bardagi su, süt, ayran, hosaf, komposto, limonata, serbet, meyve sulari seklinde önerilmektedir. Çay, kahve gibi içecekler süt verimini azaltmaktadir.
Dengeli ve yeterli beslenen kadinlarda, gebelikte biriken deri alti yag dokusu, emziklilikte süt yapiminda kullanilir. Bu süre içinde zayiflama diyeti yapilmamalidir.

Emziklilikte Günlük Beslenme Plani

Kahvalti:
- 1 su bardagi süt (kalsiyumla zenginlestirilmis)
- 1 yumurta
- 1 kibrit kutusu kadar peynir
- 4-5 zeytin
- 1-2 ince dilim ekmek
- 1 meyve veya domates-salatalik

Ara Ögün:
- Meyve, süt

Ögle:
- 1 porsiyon etli sebze yemegi
- 1 porsiyon pilav veya makarna
- 1 kase yogurt veya ayran
- 1 ince dilim ekmek
- Salata, meyve

Ara Ögün:
- 1 kibrit kutusu kadar peynir
- 1-2 ince dilim ekmek
- Meyve veya domates

Aksam:
- Çorba (tarhana, mercimek, sebze  veya yogurtlu çorbalar)
- 2-3 yumurta kadar et (balik, tavuk) veya kiymali sebze yemegi
- 1 porsiyon zeytinyagli sebze yemegi
- Salata
- 1 kase yogurt veya sütlü tatli
- 1-2 ince dilim ekmek

Gece:
- Meyve, süt veya sütlü tatli

Not: Yemek aralarinda ihlamur, nane, papatya gibi bitki çaylari, az sekerli limonata ve komposto içilebilir.

Lohusa Anneye Pratik Öneriler

- Anneler eski vücut agirliklarina dönmek için acele etmemelilerdir. Bu süre 6 ay ya da daha fazla sürebilir. Bebeginizi emziriyorsaniz eski formunuza daha kolay dönebilirsiniz.
- Gebelik sirasinda önerilenden fazla kilo aldiysaniz her ay iki kilo kaybetmeniz normaldir. Ayda iki kilodan fazla agirlik kaybi dogru degildir.
- Lohusalar zayiflama diyeti uygulamamlidir. Ancak unlu, yagli ve sekerli besinleri asiri yememege dikkat edilmelidir.
- Dogumdan sonra bebegi emzirirken gebelik öncesi döneme göre daha fazla sivi besin alinmalidir.
- Kalsiyum yönünden zengin olan süt, yogurt ve peynir belirtilen miktarlarda düzenli plarak tüketilmelidir.
- Hergün bir adet yumurta ve bir porsiyon etli sebze yemegi veya kurubaklagil yenilmelidir.
- Kuru fasulye, nohut, mercimek ve bulgur karisimi yemekler, portakal, mandalina, domates,maydanoz, yesil biber, taze sogan gibi C vitamini yönünden zengin sebze ve meyvelerle birlikte tüketilmelidir.
- Vitaminlerden zengin sebze ve meyveler diyette her ögün olmalidir.
- Salam, sosis, sucuk gibi katki maddesi içeren diger hazir gidalar mümkün oldugu kadar yenmemelidir.
- D vitamini besinlerde bulunmaz. Ancak günes isinlarinin dogrudan cilde yansimasi ile saglanir. Bu nedenle emzikli anne güneslenmeye özen göstermelidir.
- Yemeklerde mutlaka iyotlu tuz kullanilmalidir. Dogal besinlerde yeterince alinmayan iyot, ancak iyotlu tuzun kullanilmasi ile anne sütünden bebege geçer.
- Kuru yemisler ve kuru meyveler yogun enerjileri yaninda, demir ve kalsiyum gibi minerallerden de zengindir. Agirlik kontrolü yapilarak bu besinler tüketilebilir.
- Kansizliga neden oldugundan yemeklerle birlikte çay içilmemelidir. Çay kusluk, ikindi gibi ögün aralarinda, yani yemek yendikten 1-2 saat sonra açik olarak içilmeli, çaylara limon, limon suyu eklenmelidir. Içecek olarak ihlamur, nane, papatya, kusburnu gibi bitki çaylari tercih edilmelidir.
- Sebzelerin, makarna ve eristenin haslama sulari dökülmemelidir. Kuru fasulye, nohut ve barbunya gibi kurubaklagiller iyice yikandiktan sonra islatilmali ve haslama sulari dökülmemelidir.
- Pekmez kan yapici, seker ise bos enerji kaynagidir. Seker yerine tatli olarak pekmez yenmesi kansizliga karsi alinacak önlemlerden biridir.
- Tarim ürünlerine hasare öldürücü ilaçlar atildigindan, sebze ve meyveler iyice yikanmalidir.
- Yiyecekler hazirlanirken ellerin temiz olmasina dikkat edilmelidir. Eller sik sik sabunlu su ile yikanmalidir.
- Doktora danisilmadan ilaç kullanilmamalidir.
- Emzirme süresince bebegin hep memede olmasi ve emerken uykuya dalmasi emzirmenin iyiye gittiginin bir isaretidir.
- Basarili bir emzirme için bebek rahat olmali, yorgun ve tok olmamalidir, burun delikleri temiz olmali, rahat soluk almasi saglanmalidir.
- Bebegin emme refleksi memenin agzina yerlestirilmesi ile olusur. Bebegin agzina birkaç damla süt sikilarak tadini almasi ve emmeyi baslatmasi istenmektedir.
- Emzirme süresi her bebege göre degisebilir, doygunluga ulasmasi yani olgun sütü emmesi beklenmelidir.

Anne Sütünün Faydalari

- Yeni dogan bebek için en ideal besin anne sütüdür.
- Anne sütü en dogal ve taze besindir.
- Anne sütü kolay sindirilir.
- Anne sütü her zaman temizdir, mikropsuzdur.
- Anne sütü bebeginizi hastaliklardan korur.
- Anne sütü bebeginizle aranizda özel sevgi bagi kurulmasini saglar.
- Dogumdan sonra ilk birkaç gün içinde gelen koyu agiz sütünü ziyan etmeden bebeginize mutlaka veriniz.
- Gebelik sirasinda memenize masaj yaparak emzirmeye hazir duruma getiriniz.
- Emziklilikte beslenmenize dikkat ederseniz sütünüz iyi gelir, bebeginiz saglikli büyür.
- Normal beslenmenize ek olarak günde 10-12 su bardagi kadar sivi yiyecekler ( süt, ayran, komposto, çorba gibi) tüketiniz.
- Bebeginize ilk 6 ay sadece anne sütü veriniz.
- Her ay bebeginizin kilosunu kontrol ediniz.
- 6. aydan sonra anne sütü tek basina yeterli degildir. Bu ayda ek besinlere baslanmalidir. Anne sütünü ek besinlerle birlikte 1-1,5 yasina kadar verebilirsiniz.